Праблемы з Беларускім Пунктам Пахавання Радыёактыўных Адкідаў

Частка 3: Зкапіраваны аналіз імавернасці катастроф

Працяг

Пачатак — тут: Частка 1: Ня толькі пахаванне, але і спальванне

Працяг — тут: Частка 2: Небясьпечнае пахаванне

Кароткая версія — тут: https://www.ucpb.eu/post/radioactive-disaster 

Ацэнка Узьдзеяння на Навакольнае Асяроддзе (АУНА) для пункта пахавання (і, як з АУНА нечакана высветлілася) перапрацоўкі радыёактыўных адкідаў, які праектуецца ў Беларусі, утрымлівае поўны недахопаў аналіз наступстваў катастроф, і сцвярджэнні, што здарэнні на пункце не ўяўляюць небяспекі для насельніцтва нават блізка не падаюцца пераканаўчымі. Але АУНА сцвярджае, што ёсць і іншая нагода не страшыцца катастроф.

Падобна, згодна з разьлікамі імавернасьць аварыі на пункце настолькі нізкая, што яна амаль што немагчымая. Прадстаўлены ў дзевятай главе Аналіз дрэвам адмоў, які прывёў да гэтай высновы, ёсць найгоршай часткай усёй працы.

Трэба пачаць з таго, што аналіз ня быў выкананы як частка гэтай АУНА; ён цалкам узяты з напісанага ў 2019 годзе дыплёму спадара Лісічкіна В.В., студэнта Томскага Палітэхнічнага Універсітэту (добра, што аўтары хаця б згадалі яго ў сьпісе літаратуры). Нічога не замінае дыплёму быць добрай і карыснай навуковай працай; але гэтая праца не з’яўляецца ні добрай, ні карыснай, ні нават навуковай. Большая частка тэксту зкапіравана з іншых крыніц ці ня мае дачынення да тэмы працы (ці ўсё адразу). Цэлая старонка адведзена пад вызначэнне, ці адпавядаюць стол і кампутар аўтара патрабаванням бясьпекі для працоўных месцаў (старонкі дыплёма 44-45). Адпавядаюць, калі вас гэта непакоіла.

Сам жа аналіз займае ўсяго 9 старонак і зроблены настолькі прымітыўна, што гэта больш падобна на школьную прэзентацыю. Згодна з аналізам, пажар можа ўзнікнуць толькі ў выніку кароткага замыкання, абсталяванне можа перастаць працаваць толькі з-за адключэння электрычнасьці, модуль для пахавання адкідаў можа згубіць цэласнасць толькі з-за катастрофы (сс.д. 36-37).

Але нейкім чынам, нягледзячы на прымітыўнасць, гэты аналіз усё-ж такі ўтрымлівае памылкі. Напрыклад, атрымліваецца, што модуль для пахавання здольны прадухіліць выйсце радыёактыўнасці ў асяроддзе, нават калі кантэйнер быў пашкоджаны яшчэ падчас транспартыроўкі ў гэты самы модуль (с.д. 82; калі вас цікавяць дэталі, «В2 Падчас транспартыроўкі» прыводзіць да «Б1 Разбурэнне кантэйнера», якая звязана з «Б2 Парушэнне цэласнасці абароннага збудавання» брамай «AND»; на самой справе «В2» павінна весці да «А1 Выйсце ў навакольнае асяроддзе радыёнуклідаў» праз браму «OR» разам з вынікам «Б1 AND Б2»).

У іншым месцы непажаданае здарэнне «Ж11» абазначана як «знікненне электрычнасьці» (с.д. 83), хаця з апісання ў тэксце (с.д. 37) зразумела, што гэта павінна быць «кароткае замыканне». Нават з сымбалямі блытаніна: на дыяграме дрэва адмоваў базавыя адмовы павінны пазначацца кругам. Замест гэтага аўтар выкарыстоўвае ромб для адмоваў, якія ён сам вызначае як базавыя (можна прызнаць, што некаторыя з тых «базавых адмоў» цалкам магчыма яшчэ разьвіць, але сам аўтар гэтага не ўдакладняе).

Таксама пытанні і да вызначэння імавернасьці адмоў. Па-першае, гэтыя імавернасьці павінны прыводзіцца для пэўнага тэрміну працы, інакш яны проста ня маюць сэнсу. Зразумела, што імавернасць таго, што нейкая падзея адбудзецца цягам аднаго дню працы, адрозніваецца ад імавернасці той жа падзеі за 10 год працы. З-за гэтага неабходна вызначаць адрэзак часу (ці, напрыклад, колькасць дзеянняў). Тэарэтычна, можна падумаць, што тут імавернасці прыведзеныя для поўнага тэрміну працы пункта, але аўтар ізноўку не дае тлумачэнняў на гэты конт, што сведчыць пра тое, што ў яго адсутнічае нават базавае разуменне таго, над чым ён працуе.

Па-другое, гэтыя імавернасьці не атрыманыя з нейкага аналізу аперацый, ці эксперыментаў, ці гістарычных дадзеных. Нават для падзеі «Ж5 Вытворчы брак кантэйнера для радыёактыўных адкідаў» аўтар не запытаўся ў вытворцы пра імавернасьць. Замест гэтага, пяць неназваных «экспертаў» запоўнілі анкеты, дзе ацанілі імавернасць кожнай з’явы ад аднаго да пяці («Амаль немагчыма» да «Амаль гарантавана») (с.д. 37). Потым гэтыя балы былі пераведзеныя ў значэнні імавернасьці, і іх сярэдняе арыфметычнае было аб’яўленае імавернасьцю з’явы (с.д. 38). Няма патрэбы казаць, што гэта наўрад ці дакладны метад.

Нарэшце, гэты аналіз быў зроблены менавіта для пункту пахавання адкідаў (с.д. 17). А як ужо было прыгадана вышэй, Ацэнка Узьдзеяння на Навакольнае Асяроддзе, якая тут абмяркоўваецца, праводзілася для пункту пахавання і перапрацоўкі (старонка АУНА 166). Гэта значыць, што, слушныя ці не, высновы з гэтага аналізу тут немагчыма выкарыстоўваць у любым выпадку. Зразумела, што калі на аб’екце паляць адкіды, дык для пажару ёсць значна больш нагод, чым толькі «кароткае замыканне».

Цікава, што АУНА сцвярджае (прычым двойчы – на старонках 238 і 240), што ацэнка імавернасцяў была праведзеная экспертамі з кампаніі-вытворцы ядзернага паліва ТВЭЛ, якая належыць РосАтаму, ды беларускай дзяржаўнай БелНДПІэнергапрам. Але нейкім чынам вынікі гэтых ацэнак атрымаліся роўна такія ж, як і ў зыходным дыплёме. Праўда, з парай выключэнняў.

У табліцы 9.2 (сс. АУНА 240-241) з імавернасцямі падзей толькі 14 радкоў у параўнанні з 15 у зыходнай (сс.д. 38-39). Гэта таму што бракуе падзеі «Памылка супрацоўніка прыводзіць да падзення кантэйнера падчас транспартыроўкі. Супрацоўнік не мае навыка выкарыстання абсталявання», а яе імавернасць памылкова прызначана для падзеі «Разбурэнне кантэйнера падчас захоўвання з-за вытворчага браку». Гэтак жа і ў табліцы 9.3 (сс. АУНА 241-242) бракуе падзеі «Б1» (сс.д. 40-41). На дыяграме дрэва адмоў (с. АУНА 239) адпаведныя падзеі прысутнічаюць.

То бок, аўтары АУНА ня толькі нахлусілі пра крыніцу ацэнак, але яшчэ і нейкім чынам ня здолелі як сьлед скапіраваць скрадзеныя дадзеныя. Двойчы запар. Цікава, як бы эксперты ацанілі імавернасьць такога здарэння.

Нягледзячы на праблемы, а хутчэй нават менавіта з-за іх, гэты, прабачце, кавалак АУНА, што прысвечаны аналізу здарэнняў, усё-ж такі нясе карысную інфармацыю. А менавіта тое, што людзей, адказных за будаўніцтва ў Беларусі пункту перапрацоўкі і пахавання радыёактыўных адкідаў, аніяк не турбуюць наступствы іх дзеянняў. Таму што няма ніякага іншага варыянта, як настолькі блага зроблены і поўны відавочных памылак аналіз мог трапіць у 300-старонкавы дакумент, які тычыцца радыяцыйнай бясьпекі. Ніяк інакш ён ня мог быць не заўважаны амаль двума тузінамі дырэктараў, інжынераў ды спецыялістаў, якія пакінулі свае подпісы пад гэтай АУНА.

Адкрыццё, што гэты праэкт распрацоўваецца людзьмі, якім пляваць на яго наступствы, дапамагае зразумець сэнс гэтай АУНА і патлумачыць яе высновы. Чытайце іх разбор у наступнай частцы.

==========================

ENGLISH

Problems With Belarusian Radioactive Waste Disposal Facility

Part 3: Copy-pasted Accident Probability Analysis

The Environmental Impact Assessment (EIA) for the planned Belarusian radioactive waste disposal and (as the EIA unexpectedly revealed) treatment facility features a catastrophe impact analysis which is rife with flaws, and the claims that an incident at the facility will not present danger to the population do not seem even remotely convincing.

However, the assessment claims that there is another reason not to fear catastrophes. Apparently, according to the calculations the probability of an accident at the facility is so low, that it might as well be impossible. The fault tree analysis that led to this conclusion is presented in EIA’s chapter 9, and this is undeniably the worst part of the assessment.

To begin with, the analysis has not been conducted as a part of this EIA; it is taken in its entirety from a 2019 bachelor’s thesis of one V.V. Lisichkin, a student of the Tomsk Polytechnic University (at least the authors of the assessment have included it in references). Nothing fundamentally stops a bachelor’s thesis from being a useful and high-quality piece of scientific work, but this piece of work is neither useful, nor high-quality, nor even scientific.  Most of the text is either copied from elsewhere or has nothing to do with the subject matter (or both). There is an entire page dedicated to checking whether or not author’s desk and computer meet the workplace safety guidelines (thesis pages (t.pp.) 44-45). They do, in case you were worried.

The fault tree analysis itself is done over just 9 pages in a way so simplistic, that it would be more appropriate for a high-school project. According to the analysis, a fire may happen only as a result of a short-circuit, equipment may stop working only because of a power loss, containment structure may lose integrity only after a catastrophic event (t.pp. 36-37).

But somehow, despite simplicity, this analysis still has room for mistakes. For example, it implies that containment structure will protect from a spill into environment even if a waste container is damaged while still being transported to the containment structure (t.p. 82; if you are curious about the details, «В2 During transport» leads to «Б1 Container failure» which is connected with «Б2 Containment structure failure» by an «AND» gate; instead «В2» should lead to «А1 Radionuclide spill into environment» through an «OR» gate together with the result of «Б1 AND Б2»).

Another mistake is «Ж11» being labelled as «power loss» (t.p. 83), even though the text description (t.p. 37) makes it clear that the author intended it to be a «short circuit». Even the symbols are wrong: instead of a circle the author uses a rhombus for what he himself designates as basic events, even though rhombus is reserved for undeveloped events (admittedly, some of these «basic events» could definitely be broken down further, but the author makes no mention of that).

Then there is the estimation of probabilities of the basic events. First of all, such probability should be given for a certain duration of operation, otherwise it’s meaningless. Obviously, the probability of a particular event occurring during 1 day of operation is different from the probability of the same event happening during 10 years of operation. This is why a timeframe has to be specified (or, for example, a specific number of actions). One can theoretically assume that here the probabilities are given for the entire lifetime of the facility, but the author once again fails to provide any clarification on the matter, suggesting that he lacks even the most basic understanding of what he is doing.

Second, the probabilities are not obtained through any analysis of the operations, or experimental data, or historical records. Even the probability of «Ж5 Radioactive waste container manufacturing defect» was not obtained from the manufacturer. Instead, five unnamed «experts» have filled out a questionnaire where they rated the probability of each event on a scale from one to five («Almost impossible» to «Almost guaranteed») (t.p. 37). Then these ratings were converted into probability values, and the average has been presented as the event probability (t.p. 38). Needless to say, this is far from convincing.

Finally, this fault tree analysis has been done specifically for a radioactive waste disposal facility (t.p. 17). As established earlier, the Environmental impact assessment under discussion deals with a radioactive waste disposal and treatment facility (EIA page 166). Meaning that valid or not, the conclusions from the analysis are inapplicable in any case. Obviously, at a facility with an incinerator there are far more potential causes of fire than just short circuit.

Curiously, the EIA claims (twice – on pages 238 and 240) that the estimations of probabilities have been done by the experts from the Rosatom-owned TVEL nuclear fuel company as well as the Belarusian state-owned BelNIPI energy planning company. Yet somehow the results of their estimations are identical to the ones done by the five unnamed experts from the original thesis. With a small caveat, that is.

Table 9.2 (EIA pp. 240-241) with probabilities of events has only 14 rows compared to 15 in the original (t.pp. 38-39). This is because the event «Employee’s mistake leads to container falling during transportation caused by employee’s lack of skill with equipment» is missing and its probability is instead assigned to the event «Container failure during storage because of a manufacturing defect». Similarly, table 9.3 (EIA pp. 241-242) is missing event «Б1» (t.pp. 40-41). On the fault tree diagram (EIA p. 239) both events are still present.

So, not only have the authors of the assessment lied about the source of the estimations, they also somehow managed to mess up copying the stolen results. Twice in a row. One has to wonder how would the experts rate the probability of something like that happening.

In spite of its flaws, or, rather, because of them, EIA’s chapter 9 actually provides an important piece of information: the people in charge of the project of the Belarusian radioactive waste treatment and disposal facility do not care about the consequences of their actions. Because otherwise there is no way that such a poorly done, full of obvious mistakes analysis could make its way into a 300-page long document related to radioactive material safety. No way would it remain unnoticed by almost two dozen directors, engineers and specialists that left their signatures under the EIA.

The revelation that this project is being run by people who are utterly unconcerned about its impact actually helps to understand the entire EIA and explains its conclusions. Check out the next part for a breakdown.

To be continued