Праблемы з Беларускім Пунктам Пахавання Радыёактыўных Адкідаў.

Частка 1: Ня толькі пахаванне, але і спальванне

Пачатак.

Кароткая версія — тут: https://www.ucpb.eu/post/radioactive-disaster 

For ENGLISH, please scroll down

Нядаўна стала даступная так званая Ацэнка Узьдзеяння на Навакольнае Асяроддзе (АУНА) для пункта пахавання радыёактыўных адкідаў, які праектуецца ў Беларусі. І сказаць, што гэты дакумент выклікае непакой, гэта не сказаць нічога.

Зразумела, што нават калі б усё, што тычыцца дакументацыі праэкту, было зроблена бездакорна, сам праэкт усё роўна выклікаў бы непакой. Усё-ж такі гэты праэкт будзе выпаўняцца дыктатарскім ражымам Лукашэнкі з дапамогай расейскіх дзяржаўных кампаній, і ніхто з іх не вядомы сваёй здольнасьцю трымаць абяцанні. Гэтую дакументацую, аднак, не назавеш нават «прымальнай», а абяцанні, якія яна дае, уводзяць у роспач.

Напачатак, нейкім чынам, у гэтага пункту атрымліваецца ўяўляць з сябе небясьпеку нават без аніякіх адкідаў. Крыніцай гэтай небясьпекі ёсць лес, які давядзецца спілаваць, каб расчысціць месца пад пункт пахавання. Падобна, драўніну збіраюцца пусціць у камерцыйнае выкарыстанне (старонка 209), хаця АУНА папярэджвае (с. 195), што лес на адной з пляцовак-кандыдатаў забруджаны радыёнуклідамі ў выніку Чарнобыльскай аварыі. Сярод патэнцыйных атрымальнікаў радыёактыўнай драўніны ёсць гарадскія кацельныя і кампаніі, якія вырабляюць мульчу. А гэта значыць, што радыёактыўнае забруджванне можа распаўсюдзіцца ў паветра і глебу населеных пунктаў проста ў бліжэйшы час.

Аднак, падчас працы, гэты пункт будзе пагражаць паветру іншым шляхам. Таму што, нечакана, праблемы з гэтай АУНА пачынаюцца адразу на вокладцы, у назве. Хоць там і сцвярджаецца, што гэта пункт «пахавання» адкідаў, з саміх плянаў становіцца зразумела (сс. 26-27), што гэта будзе яшчэ і пункт перапрацоўкі адкідаў. Так пазначаны будынак нумар 17 на схеме ў дадатку А; а наверсе старонкі 171 комплекс па перапрацоўцы радыёактыўных адкідаў у Расеі наўпрост называецца як «аб’ект-аналаг».

Ня трэба казаць, што гэта робіць праэкт значна больш небясьпечным. Як распавядае старонка 166, радыёактыўныя матэрыялы будуць вымацца з кантэйнераў для таго, каб разбіваць іх на кавалкі, апрацоўваць хімікатамі і выскокім ціскам, і нават спальвацца. Зразумела, што падчас такіх дзеянняў значна больш таго, што можа пайсьці ня так, у параўнанні з простым прывозам запячатаннага кантэйнера і апусканнем яго ў модуль пахавання.

Адзінае як АУНА адказвае на гэтыя патэнцыйный небясьпекі, гэта абяцаннем, што ў комплексе перапрацоўкі будуць выкарыстаныя HEPA-фільтры. І гэтае абяцанне толькі выклікае дадатковы непакой, хаця б таму, што ідэнтычная фраза «Воздух, прошедший через вентеляционную систему, очищается при помощи воздушных фильтров высокой очистки (HEPA фильтр) с воздухоочисткой не менее 99,95 %» паўтараецца ў АУНА як менш тры разы (сс. 165, 166, 170), як нейкая мантра. Відавочна, аўтары спадзяваліся, што лічбы «99,95 %» будзе дастаткова, каб пераканаць чытачоў, што усё бясьпечна. Але ў гэтым кантэксце яна звучыць не надта пераканаўча.

Па-першае, калі гаворка вядзецца пра радыёактыўныя адкіды, дык тых 0,05%, якія застануцца, хопіць, каб нашкодзіць. Па-другое, лічба ў 99,95 % гэта на самай справе самы мінмум, каб фільтр адпавядаў стандарту HEPA (а ў ЗША стандарт наогул 99,97 %). Нарэшце, літара «P» ў абрэвіятуры «HEPA» адпавядае слову «Particulate», «часьцінкавае». Гэта значыць, што такія фільтры распрацаваны, каб спыняць пыл, бактэрыі, вірусы ды аэразолі; але яны ня здольныя затрымліваць малекулы атрутных рэчываў. Паасобку, HEPA фільтр ня здольны нават цалкам абараніць ад дыма цыгарэты, ня кажучы ўжо пра шмат-якія шкодныя газы, якія могуць выходзіць з радыёактыўных адкідаў. Асабліва, калі іх паляць.

А паколькі адкіды будуць спальваць, нават падчас штодзённай працы гэтая пляцоўка будзе выпускаць радыёактыўныя часьціны ў паветра. У АУНА сьцьвярджаецца, што разьлічаны ўздым у дозе радыёактыўнага апраменьвання для чалавека на мяжы тэрыторыі будзе нязначным. Але ані падлікі, ані інфармацыя пра печку для спальвання і яе сістэму ачысткі выхлапных газаў не прыведзеныя, і таму праверыць гэтую выснову немагчыма. А паколькі аўтары ўжо спрабавалі падмануць у тым, што тычыцца поўнага шэрагу плянуемых аперацый, наўрад ці ім можна слепа давяраць.

Такім чынам, калі падсумаваць: людзі, адказныя за беларускі пункт пахавання радыёактыўных адкідаў наўпрост нахлусілі пра сапраўдныя намеры (гэта яшчэ і пункт апрацоўкі адкідаў). Яны разглядаюць магчымасьць сьпілаваць радыёактыўны лес, каб расчыціць месца пда гэты пункт (і спаліць той лес у гарадскіх кацельных). І іх адзіны абвешчаны захад бясьпекі для комплексу перапрацоўкі адкідаў не адпавядае гэтай мэце.

Калі гэта ўсё яшчэ не запэўніла вас у тым, шо гэты пункт ніколі не павінен быць пабудаваны, у наступнай частцы можаце пачытаць пра пляны наконт пахавання адкідаў.

============

ENGLISH

Problems With Belarusian Radioactive Waste Disposal Facility

Part 1: Not Just Disposal, But Also Incineration

An Environmental Impact Assessment (EIA) for the planned radioactive waste disposal facility in Belarus has recently made its way to the public, and to say that the document raises concerns is to say nothing.

Of course, even if everything about the paperwork related to this project was flawless, the project itself would still remain a major concern. It is being undertaken by a dictatorial and repressive regime of Alexander Lukashenko with support from Russia and its state companies, and none of these have a good track record of delivering on their promises. This paperwork, however, does not qualify even as «decent» and the promises it makes are rather grim.

To begin with, somehow, the proposed facility manages to present danger even without the radioactive waste. The source of the danger is the wood that will be cut down to create space for the facility. Apparently, it is planned to be put into commercial use (page 209), even though on page 195 the EIA explicitly warns about radionuclide contamination of the forest on one of the potential sites (as a result of Chernobyl disaster). Potential recipients of the irradiated wood include urban boiler rooms and mulch producing companies. Meaning that radioactive contamination may be spread into the air and soil of populated areas in the immediate future.

However, once operational, the facility will be threatening the air quality in another way. Because, curiously, the problems with this EIA start on the very cover, in the title. Even though it claims that this is a waste «disposal» facility, the actual plans make it clear that this will be also a radioactive waste treatment facility (pp. 26-27). This is the designation of building 17 on the scheme in appendix A; and at the top of page 171 a radioactive waste treatment facility in Russia is explicitly called «analogous».

Needless to say, this makes the facility considerably more dangerous. As page 166 reveals, radioactive material will be taken out of containers to be broken up, treated with chemicals, subjected to high pressure, and even incinerated.  Obviously, during operations like that there’s a lot more room for something to go wrong, compared to simply bringing in a sealed container and lowering it into a containment structure.

The only way the EIA addresses the potential dangers is by stating that the treatment plant will feature HEPA-filters. And even this statement only raises further concerns, not the least because the identical phrase «Air, that passed through the ventilation system, is cleaned with HEPA filters with air-cleaning of no less than 99.95%» is repeated at least thrice in the EIA (pp. 165, 166, 170), almost like a mantra. Clearly, the authors hoped that the number «99.95%» will be enough to convince the readers that everything is safe. However, in this context, it sounds less than reassuring.

First of all, when the conversation is about radioactive waste, the remaining 0.05% are still perfectly capable of causing harm. Second, the number is actually the bare minimum for a filter to meet the HEPA standard (in fact, in the USA the standard is 99.97%). Finally, the «P» in «HEPA» stands for «Particulate», meaning that these filters are designed to capture things like dust, pollen, bacteria, viruses and aerosols; but they are incapable of capturing molecules of harmful substances. A HEPA filter alone isn’t enough even to protect from cigarette smoke, let alone from the many harmful gases that can be emitted from radioactive waste. Especially when it is incinerated.  

In fact, since there is an incinerator even during routine operation this facility will be spreading radioactive material into the environment. The assessment insists that the calculated increase in exposure for someone at the edge of the territory will be negligible. But neither the calculations nor the information about the parameters of the incinerator and its off-gas treatment system is provided, making it impossible to verify the conclusion. The fact that the authors tried to obscure the full range of operations at the site suggests that they cannot be blindly trusted.

So, to summarize: the people in charge of the Belarusian radioactive waste disposal facility have outright lied about their true intentions, they are actually building a waste disposal and treatment facility. Their plans openly suggest cutting down irradiated forest to make way for it (and burning said forest in cities’ boiler rooms). And their only announced safety measure for the waste treatment facility is laughably inadequate.

If all of this hasn’t convinced you that this facility should never be built, read about the radioactive waste disposal plans in the next part.

To be continued