Красавіцкі харал, ці тры прывіды Чарнобыля. Частка трэцяя, прывiд будучыні

Заканчэнне

(пачатак тут: https://www.ucpb.eu/post/chornobyl-40

працяг тут: https://www.ucpb.eu/post/chornobyl-40-2  )

(Беларуская і англійская версія. For English, scroll down.)

(адсылка да «A Christmas Carol» — аповесці Чарльза Дыкенса, дзе героя наведваюць тры духі: мінулага, сучаснасці і будучыні)

С. Красулін

Нават калі лічыць, што новая ядзерная аварыя цалкам немагчымая, усё роўна застаецца небясьпека, якую неабходна разглядаць: чым больш у будучыні выкарыстоўваецца атамная энергетыка, тым больш будзе і ядзерных адкідаў. Адкідаў, якія будуць небясьпечнымі яшчэ як мінімум дзесяткі тысяч гадоў (а некаторыя тыпы адкідаў — і мільёны). Сцьвярджэнні, што праблема іх ізаляцыі і захоўвання на працягу такога доўгага часу вырашаная, падаюцца крыху смешнымі; асабліва, калі ўлічваць, што, напрыклад, на пляцоўцы захоўвання радыёактыўных адкідаў WIPP у Нью-Мексіка выбух і выкід радыяцыі, якія патрабавалі эвакуацыі і аперацыі па ачысцы, адбыліся ўжо ў 2014 годзе, усяго праз 15 гадоў пасьля таго, як на гэтую пляцоўку пачалі дастаўляць адкіды.

Падобны ж скептыцызм выклікаюць і прэзентацыі канцэптаў кантэйнераў для адкідаў, якія суправаджаюцца абяцаннямі, што яны гарантавана будуць ізаляваць небясьпечныя рэчывы на патрэбную колькасьць тысячаў год. Без магчымасьці сапраўднага тэставання такой працягласьці гэтыя гарантыі ёсць усяго толькі прадказаннямі. Прадказаннямі, якія могуць не адбыцца. Возьмем, напрыклад, нядаўнюю місію Артэміда II, яе давялося адкласці з-за таго, што цеплавы шчыт касьмічнага карабля Арыён падчас папярэдняга палёту атрымаў пашкоджанні, якія былі горш за чаканыя. Іншымі словамі, лепшыя розумы на Зямлі зрабілі падлікі, правялі сімуляцыі, зрабілі прадказанні, а потым рэчаіснасьць даказала, што яны памыліліся. Няма ніякіх гарантый, што падлікі і прадказанні вытворцаў кантэйнераў для радыёактыўных адкідаў не памылковыя. А нават калі яны правільныя для бліскучага дэманстрацыйнага кантэйнера, ці будуць яны таксама правільнымі для масава вырабленых найтаннейшым падрадчыкам кантэйнераў у рэальным выкарыстанні? Можна быць упэўненымі, што пытанне захоўвання радыёактыўных адкідаў далёкае ад таго, каб быць вырашаным.

Але наколькі абгрунтаваная тая думка, што ніякая ядзерная катастрофа больш не можа адбыцца? Ці можа быць, што ядзерная энергія на самой справе бяспечная, цёплая і пухнатая, і ёй проста не пашанцавала, што адзін жудасны, але ўнікальны інцыдэнт несправедліва папсаваў ёй рэпутацыю? Каб прадказаць, чаго можна чакаць ад яе ў будучыні, давайце зазірнем ў яе мінулае.

Смерці некаторых ранніх даследчыкаў, такіх як Марыя Кюры, можна спісаць на брак ведаў; гэта, сапраўды, не рэдкасць для нядаўна адрытах з’яваў. Але гэта не працуе ў выпадку Гары Дэгліяна, які дакладна ведаў пра небясьпекі сферы плутонія, з якой ён праводзіў эксперыменты ў Лос-Аламасе ў 1945 годзе. Веды, аднак, не абаранілі яго ад памылкі: ён проста ўраніў кавалак абсталявання на сферу, і маса перайшла ў крытычнасць. Наступствамі былі яскравая сіняя ўспышка і смерць навукоўца ад вострай прамянёвай хваробы.

Прыкладна праз год Луіс Злоцін эксперыментаваў з тым жа плутоніем. Яму трэба было трымаць разчыненымі дзве паловы абалонкі сферы. І ён замест спецыяльных распорак выкарыстоўваў лязо зашрупкі менавіта таму, што ён ведаў пра небясьпеку — так ён атрымліваў вострыя адчуванні. Падчас аднаго з эксперыментаў лязо саслізнула. Зноў яскравая сіняя ўспышка, і ў выніку некалькі чалавек загінулі. Яшчэ адно здарэнне са смяротнымі вынікамі адбылося ў Вінчы, Югаславія, у 1958 годзе. У той жа год — яшчэ адна смерць у Лос-Аламасе. Выбух рэактара SL-1 у 1961 годзе — тры чалавекі загінулі. Яшчэ адзін смяротны інцыдэнт у Вуд-Рывер-Джанкшн, 1964 год; потым катастрофа на прадпрыемстве Маяк пад Азёрскам у 1968 годзе (не тая, што ў 1957-ым, іншая); потым яшчэ, потым яшчэ… Гісторыя ядзернай энергіі хутка ператвараецца ў калейдаскоп яскравых сініх успышак і загінулых людзей.

Гэтыя інцыдэнты здараліся з шэрагу розных складаных навуковых і тэхнічных падставаў. Але ў іх была агульная першапачатковая прычына: абсталяванне для працы з ядзернай энергіяй праектуюць, будуюць і выкарыстоўваюць людзі, а людзям уласьціва памыляцца. Так, тыя, хто працуе ў галіне ядзернай энергіі, усяго толькі людзі, можаце мне паверыць.

Калі пачыналася будаўніцтва Астравецкай АЭС, для падрыхтоўкі персаналу БДУ ўвёў адпаведную спецыяльнасьць, і я асабіста ведаў некаторых студэнтаў. І яны былі такімі ж студэнтамі, як і ўсе іншыя; тыя ж вечарыны, алкаголь і малітвы падчас сесіі. Хаця тытулы кшталту «ядзерны фізік» выклікаюць безумоўную павагу і іх уладальнікі могуць падавацца амаль што звышлюдзьмі, гэтак жа як мы з вамі, яны могуць рабіць памылкі. Ім можа быць дрэнна пасьля ўчарашняга свята, яны могуць быць у роспачы з-за ўласных праблем, яны нават могуць быць папросту некампетэнтнымі; і, магчыма, горш за ўсё, яны могуць быць самаўпэўненымі. Калі прылады і захады бяспекі паспяхова перадухіляюць аварыі на працягу дастаткова доўгага часу, то пэрсанал можа пачаць верыць, што катастрофа зусім немагчымая, як начная змена чацьвёртага энергаблоку Чарнобыльскай АЭС не верыла, што іх рэактар можа выбухнуць. А калі катастрофа немагчымая, дык прылады бяспекі дэмантуюцца, каб паменшыць кошты, захады бяспекі ігнаруюцца, каб паскорыць працу, пакуль, непазбежна, наступная памылка не робіцца крытычнай і не нараджае новую катастрофу.

У той жа час колькасць памылак можа сур’ёзна падвышацца ў выніку неспрыяльных знешніх умоў, а паколькі ядзерная энергетыка ёсць індустрыяй, то мае і звычайныя праблемы: рэпутацыйныя рызыкі, пытанні прыбыткаў, абмежаванні па часе. У 1986 годзе аператары Чарнобыльскай станцыі спяшаліся правесці тэставанне ў тэрмін, і вы ведаеце, чым гэта скончылася. У 1999 годзе тры тэхнікі на пляцоўцы японскай кампаніі JCO былі пад ціскам – ім трэба было паспець падрыхтаваць партыю ядзернага паліва. Каб паскорыць працэс, яны адхіліліся ад афіцыйна ўхваленай працэдуры; усё ж такі, аварый на гэтай пляцоўцы не адбывалася ўжо 15 гадоў. Вынік? Яшчэ адна яскравая сіняя ўспышка, яшчэ адна эвакуацыя, яшчэ адна аперацыя па ачысцы. Двое з тэхнікаў загінулі, а амаль сем соцен працаўнікоў, ратавальнікаў і навакольных жыхароў атрымалі дозы радыяцыі.

Калі індустрыя развіваецца, у нейкі момант, непазбежна, камерцыйныя зацікаўленасьці пераважваюць меркаванні бяспекі, і ніякія законы ня здольныя гэта прадухіліць. Разгледзім, напрыклад, іншую моцна рэгуляваную індустрыю: авіяцыйную. Не адзін, а два самалёты Боінг 737MAX разбіліся з-за адной і той жа недапрацоўцы ў адной з праграм кантроля палёту. З-за гэтай недапрацоўцы адзіны памылкова працуючы сэнсар мог загадаць аўтаматыцы ўтыкнуць самалёт у зямлю насуперак дзеянням пілотаў. Якая мэта той праграмы кантроля палёту? Зрабіць паводзіны самалёта бліжэй да папярэдняй мадэлі і сэканоміць грошы на перанавучанні пілотаў. Самалёты бы лёгка ляцелі без той праграмы.

Аднак, не гарантвана нават, што ядзерная энергетыка будзе адпаведным чынам рэгулявацца. У краінах з дыктатарскімі рэжымамі, дзе ўлады не адказваюць перад насельніцтвам за свае дзеянні, законы і нарматывы існуюць толькі, каб абараняць вельмі абмежаванае кола людзей і максімізаваць іх прыбыткі. Але няма патрэбы гадаць, наколькі добра дыктатары сочаць за ядзернай бяспекай, на жаль, ёсць магчымасць праназіраць.

У 2016 годзе, падчас будаўніцтва Астравецкай АЭС 330-тонны корпус рэактара ўранілі з вышыні ў 4 метры. Чыноўнікі сцвярджалі, што шкода была нанесеная толькі фарбе звонку, і корпус можна выкарыстоўваць; незалежныя эксперты не пагаджаліся. Толькі моцны ціск з боку грамадскай супольнасьці прымусіў улады замяніць корпус. Але падчас транспарціроўкі новы корпус урэзаўся ў фанарны слуп. Ніякі грамадскі ціск ня быў здольны прымусіць да другой замены. Трэба зазначыць, што гэтыя здарэнні вядомыя таму, што Лукашэнка ня здолеў іх схаваць – немагчыма ачапіць увесь шлях транспартыроўкі корпусу, што дазволіла грамадскім актывістам праводзіць маніторынг. Аднак, саму станцыю значна прасцей схаваць ад вачэй супольнасці, а значыць, здарэнні і пагрозы для грамадства таксама можна схаваць. Усяго праз тры дні пасьля афіцыйнага адкрыцця станцыя спыніла выпрацоўку электрычнасьці. Афіцыйна прычынай была «патрэба замяніць пэўнае абсталяванне». Дзякуючы ўцечкам інфармацыі мы ведаем, што сапраўды гэта значыць – «некалькі трансфарматараў выбухнула». Падобныя ўцечкі на працягу гадоў пацвярджаюць, што станцыя працуе са шматлікімі здарэннямі і парушэннямі тэхнікі бяспекі.

Таксама ёсць і згадкі пра тэхнічныя недасканаласці гэтай станцыі, пабудаванай Росатамам. Натуральна, расейская дзяржаўная кампанія сцьвярджае, што гэта няпраўда, што ўсе ўрокі Чарнобыля паспяхова вывучаныя і бяспека гарантаваная. Гэтак жа як і розныя расейскія кампаніі сцвярджалі, што расейская зброя – сярод найлепшай, найбольш эфектыўнай і смертаносный у сьвеце. А потым падчас нападу на Украіну гэтая зброя прадэманстравала сябе так кепска, што шмат хто з міжнародных пакупнікаў адмяніў замовы. Што тычыцца тых, хто ўсё ж атрымаў зброю, можна запытацца ў Венесуэлы ды Ірану, ці адпавядалі расейскія сродкі СПА сваёй рэкляме. А калі дзяржаўныя прадпрыемствы пуцінскай Расеі вырабляюць кепскую зброю, ці ёсць нагоды лічыць, што з ядзерным абсталяваннем будзе лепей?

Калі ядзерная энергетыка трапляе ў рукі дыктатараў, гэта робіць яе яшчэ больш небясьпечнай. На жаль, дэмакратыя і вяршэнства права зазнаюць атакі па ўсім свеце, таму нават калі вашай цяперашняй уладзе можна даверыць ядзерны рэактар, гэта ня значыць, што гэтак жа можна давяраць і наступнай.

І нават гэта яшчэ ня ўвесь сьпіс фактараў, што падвышаюць імавернасць ядзернай аварыі. Ёсць сілы прыроды, накшалту цунамі, што выклікала катастрофу ў Фукусіме. Ёсьць злыя намеры, кшталту расейскіх атак на Запарожскую АЭС, найбуйнейшую ў Эўропе. Крыніц патынцыйнай небяспекі столькі, што не пералічыць.

Усё гэта разам складаецца ў непрыемную карціну: ядзерныя катастрофы ў будучыні ня толькі магчымыя, але і верагодныя. Гэтак жа як некаторыя касьмічныя місіі сканчваюцца трагедыяй нягледзячы на намаганні найлепшых розумаў, як самалёты час ад часу падаюць нягледзячы на строгія законы і рэгуляванне. Калі мы будзем выкарыстоўваць ядзерную энергію, будуць і ядзерныя катастрофы. Ёсць, праўда, адрозьненне: неўсведамляльна большы маштаб наступстваў ад ядзерных аварый. Чарнобыль, што адбудзецца, можа быць значна горш за Чарнобыль, з якім ужо сутыкнулася чалавецтва. Усё ж такі, Чарнобыль быў у рэгіёне з адносна невысокай шчыльнасьцю насельніцтва. Там зона адчужэння ў некаторых кропках распаўсюджваецца амаль на 70 кіламетраў ад зруйнаванага энергаблоку. А вось у Бельгіі у радыюсе 75 кіламетраў ад Дульскай АЭС пражываюць прыблізна 9 мільёнаў чалавек. А пабудаваная расейцамі, кантралюемая дыктатарам, схільная да здарэнняў Астравецкая станцыя знаходіцца ўсяго ў 40 кіламетрах ад Вільні з насельніцтвам амаль у міліён чалавек. А што калі аварыя адбудзецца на станцыі кшталту гэтых?

Але нават калі вы дастаткова далёка, каб не загінуць адразу і не быць адным з мільёнаў тых, каму прыйдзецца назаўсёды пакінуць сваю зямлю, вашае жыццё ўсё роўна значна зменіцца. Нават калі вы ў іншым паўшар’і Зямлі, пачынаючы з моманту катастрофы вы будзеце ведаць, што ёсць магчымасць, што радыёактыўныя ізатопы, якія распаўсюдзіла аварыя, маглі трапіць у вашу хату. Ці ў сцены вашай хаты. Ці ў вашую мэблю. Ці ў суседнюю раку. Мабыць, ваша краіна прайграла ў гульню з гарачай бульбай і атрымала пастаўкі забруджанай ежы? Ці ня трапіла яна ў вашу лядоўню? Ці на ваш стол у рэстарацыі? Ці ў абед, што далі вашым дзецям у школе? Нават калі вам пашчасціць і нічога гэтага не адбудзецца, ці ня будзе само разуменьне, што такое можа адбыцца, разбуральным для вашага псіхалагічнага стану? Ці з’яўляецца гэта прымальным коштам ядзернай энергіі? Ці прымальная яшчэ хоць адна ядзерная катастрофа?

Зараз, пасля ўсяго таго, што вы пачулі ад прывідаў, можна пачаць думаць над тым, якую крыніцу энергіі вы жадалі б бачыць у якасьці дамінуючай. Толькі памятайце: гэтак жа як і ядзерная гісторыя, ядзерная будучыня выглядае яскравай і сіняй.

====================

April Chorale, or the Three Spirits of Chornobyl: Part Three. The Spirit of the Future

Conclusion  

(beginning (The Spirit of the Past) here: https://www.ucpb.eu/post/chornobyl-40

continuation (The Spirit of the Present) here: https://www.ucpb.eu/post/chornobyl-40-2)

(a reference to A Christmas Carol by Charles Dickens, where the main character is visited by three spirits: of the past, the present, and the future)

S. Krasulin

Even if we assume that a new nuclear disaster is an impossibility, there still remains a danger to consider: the more your future relies on nuclear power, the more nuclear waste it holds. Waste, that will remain dangerous for at least tens of thousands of years (and some types of waste for millions). Assurances that the problem of safely containing it for such a long period has already been solved seem somewhat laughable, given that at, say, Waste Isolation Pilot Plant (radioactive waste storage facility in New Mexico) an explosion and radioactive leak requiring an evacuation and a clean-up operation have occurred in 2014, just 15 years after it started to receive waste. Similar scepticism is elicited when concepts of radioactive waste containers are presented with claims that they are guaranteed to safely hold the waste for the required number of thousands of years. With an impossibility of a real-life test of such a duration these guarantees are merely predictions. Predictions, that might not come true. Consider the recent Artemis II mission, which had suffered a delay when the heat shield of the Orion spacecraft had demonstrated greater than anticipated erosion during the previous flight. In other words, the best minds on Earth have done the calculations, run the simulations, made the predictions, and then reality proved them wrong. There are no guarantees that the calculations and predictions of the radioactive waste container makers are correct. And even if they are true for the shiny container on exhibition, will they still be true for the real things mass-produced by the lowest bidder? It is safe to say that the issue of radioactive waste management is far from solved.

But is the assumption that there can never be another nuclear catastrophe true? Is nuclear power actually safe, warm and fuzzy, and simply had a misfortune of a terrible, but unique accident unfairly tainting its reputation? In order to predict what we can expect from it in the future let’s take a glimpse at its past.

The deaths of some early researchers, like Marie Curie, can be chalked up to a lack of knowledge; this is, indeed, not uncommon for newly discovered phenomena. But there is no such excuse in case of Harry Daghlian, who knew perfectly well the dangers of a sphere of plutonium that he was conducting experiments on in Los Alamos in 1945. The knowledge, however, did not protect him from making a mistake: he simply dropped one of the installation parts onto the sphere, bringing the mass to criticality. What followed was a bright blue flash and the scientist’s death from acute radiation sickness.

About a year later Louis Slotin was conducting experiments with the same plutonium. And when he repeatedly shunned specially designed shims and used instead the tip of a screwdriver to hold apart two halves of the sphere’s casing he did so specifically because he knew about the danger – it was a form of thrill-seeking. During one of the experiments the tip slipped, there was a bright flash of blue light, and several people have died as a result. Another fatal accident happened in Vinča, Yugoslavia in 1958. Same year, another fatality in Los Alamos. An explosion of SL-1 reactor in 1961, three people dead. Another fatal accident in Wood River Junction, 1964; another in Mayak, USSR, 1968; and more, and more… The story of nuclear power quickly becomes a blur of bright blue flashes and dead people.

These accidents have happened for a variety of highly complex scientific and technical reasons, but the underlying cause has been the same: nuclear-power related equipment is designed, built and operated by humans, and humans make mistakes. Yes, trust me, those who work with nuclear power are only humans. About the time when the Astravets nuclear power plant construction began, Belarusian State University had introduced a nuclear power-related major to prepare the necessary personnel. I knew some of the students personally, and, well, they were exactly the same as all the other students. Same slacking off, same heavy drinking, same prayers before the final exam.  Even though titles like «nuclear scientist» or «nuclear engineer» inspire immense respect and make their holders appear almost superhuman, just like you and me they can make a mistake; they can be hungover from a yesterday’s celebration or depressed because of a personal issue; they can even be straight up incompetent; but, perhaps worst of all, they can be complacent. If all of the failsafe devices and safety procedures succeed in preventing disasters for long enough, then the workers might start to believe that a disaster is genuinely impossible, just like the night shift of the fourth reactor of the Chernobyl power plant did not believe that their reactor could explode. And when a disaster is impossible failsafe devices are removed to save costs, safety procedures are ignored to speed things up, until, inevitably, the next random mistake becomes critical, giving birth to a new catastrophe.

At the same time, the number of mistakes made can also be drastically increased by unfavorable external factors, and since nuclear power is an industry, it features the usual problems: reputational risks, profit considerations, time constraints. In 1986 the operators of the Chernobyl plant were in a rush to finish testing before a deadline, you know how it went. In 1999 three technicians at a Japan Nuclear Fuel Conversion facility were under pressure to meet shipping requirements and to speed up the work they deviated from the officially approved procedure; after all, there hadn’t been an incident at that facility in the 15 preceding years. The outcome? Another bright flash of blue light, another evacuation, another clean-up operation. Two of the technicians have died, and almost seven hundred workers, first responders and nearby residents have received radiation exposure.

As an industry grows it is inevitable that at some point commercial interests begin to override safety considerations, and no amount of regulations can stop it. Take a look, for example, at another heavily regulated industry: air travel. Not one, but two Boeing 737MAX airplanes have crashed because of the same design flaw in a flight control program. The flaw meant that a single faulty sensor could tell the automated systems to force the plane into the ground despite the best efforts of human pilots. The purpose of said flight control program? To make the plane behave closer to the previous model and save money on pilot re-training. The planes would fly perfectly well without it.

However, it is in no way guaranteed that nuclear power will be properly regulated to begin with. In the countries where governments are not held accountable for their actions regulations are designed to protect only some specific people, as well as to maximize their profits. But you don’t need to guess how well dictators regulate the nuclear power; unfortunately, we can make an observation instead.

In 2016, when the already mentioned Astravets nuclear power plant was being built in Belarus, the 330-ton reactor vessel was dropped from a height of about 4 meters. The officials claimed that the damage was limited to outside paint and the vessel could still be used; independent engineers disagreed. Only immense public pressure has forced the government to replace the vessel. However, when the replacement was being transported the new vessel got crashed into a lamppost. No amount of public pressure could be enough to force a second replacement. It is worth noting, that these accidents are known because Lukashenko couldn’t hide them – it is impossible to cordon off the entire path of the replacement vessel, and so the transportation could be monitored by the public. However, the power plant itself is a lot easier to keep from public view, meaning that accidents and threats to nuclear safety can be hidden as well. Just three days after official opening, the power plant had suspended electricity production, with official reason being the need to «replace some equipment». Thanks to some leaked information we know that it actually means «several transformers have exploded». Similar leaks over the years confirm that the plant’s operation is rife with accidents and safety violations.

There are also claims of numerous design flaws in this Rosatom-built power plant. Of course, the Russian state company insists that these claims are not true, that all the lessons of Chernobyl have been successfully learned and the safety is guaranteed. Just like how various Russian state companies have also insisted that Russian military hardware is among the best, most efficient and lethal in the world. And then during the Russian invasion of Ukraine said hardware had performed so bad that many international clients have cancelled orders. As for the ones who have received it, you can ask Venezuela and Iran whether or not Russian air defence systems were anything like the sales pitch. And if in Putin-ruled Russia state-run arms companies manufacture subpar weapons, are there reasons to believe that state-run nuclear construction companies are any better?

When nuclear power is in the hands of the dictators it becomes even more dangerous.  Sadly, democracy and rule of law are being eroded around the globe, so even if your current government can be trusted with a nuclear reactor, it does not mean that the same will be true of the next.

And even that does not cover all the factors that increase the likelihood of a nuclear catastrophe. There are forces of nature, like the tsunami that caused the Fukushima accident. There is intentional malice, like the Russian attacks on the Zaporizhzhia power plant, the largest in Europe. Sources of potential danger are too numerous to list.

Altogether, this paints an unpleasant picture: nuclear disasters in the future are not just possible, they are likely. Just like some of the space missions ended up in disaster despite the sincere efforts of the brightest minds, just like airplane crashes happen despite the strict regulations and scrutiny, if we use nuclear power, there will be nuclear accidents. There is, however, a difference: an unfathomably greater scale of consequences that a nuclear catastrophe has. Chernobyl Yet to Come may easily be even worse than Chernobyl. At least, Chernobyl power plant was located in a region with a relatively low population density. Chernobyl exclusion zone at some points spreads almost 70 kilometres away from the ruined reactor building; there are approximately 9 million people living within a radius of 75 kilometres of the Doel Nuclear Power Station in Belgium. And the Russian-built, dictator-operated, accident-prone Astravets plant is just 40 kilometres away from Vilnius – an EU capital with almost a million inhabitants. What if disaster strikes at a location like these?

But even if you are sufficiently far so as not to be among those who are killed immediately, or to be one of the millions that have to abandon their homes forever, your life will still change drastically. Even if you are on the other side of the Earth, from that moment onward you will know, that there is a chance that radioactive isotopes spread by the disaster have made it into your home. Or into the walls of your home. Or into your furniture. Or into the river nearby. Maybe your country has lost a game of hot potato and ended up with a supply of contaminated food? Has it made it into your fridge? Or onto your restaurant table? Or maybe into the lunch your kids got in school? Even if you are lucky and none of that happens, wouldn’t the thought that it can happen take a heavy toll on your mental health? Is all of this an acceptable price for the nuclear power? Is a single additional nuclear disaster acceptable?

Now, having heard from the spirits, you can start pondering what kind of energy source you would prefer to become dominant. Just remember: just like the nuclear history, nuclear-powered future looks bright and blue.