Беларусы ва Украіне: жыць дазволена, але немагчыма

Граница Украина - Беларусь. Кадр из видео на YouTube, использован в иллюстративных целях

Пасля паўнамаштабнага ўварвання расіі ў 2022 годзе, здзейсненага ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, жыццё беларусаў ва Украіне стала надзвычай складаным. Нягледзячы на наяўнасць часовага дазволу на пражыванне, многія сутыкаюцца з абмежаваннямі, якія робяць паўсядзённае жыццё амаль немагчымым.

«Зараз не да беларусаў. Калі скончыцца вайна – разбяромся», – часта чуюць беларусы ад украінскіх палітыкаў. Гэтыя словы адлюстроўваюць рэальнасць: нацыянальная бяспека мае першаснае значэнне, а фармальныя дазволы не заўсёды даюць рэальныя правы.

Абмежаванні для беларусаў ва Украіне

Нават маючы дзейны від на жыхарства, беларусы сутыкаюцца з мноствам перашкодаў.

• Банкаўскія аперацыі. Беларусам дазволена плаціць падаткі, але карыстацца банкаўскімі карткамі і ажыццяўляць асобныя фінансавыя аперацыі забаронена. Гэта звязана з Пастановай Праўлення Нацыянальнага банка Украіны № 18 ад 24 лютага 2022 года «Аб рабоце банкаўскай сістэмы ва ўмовах увядзення ваеннага становішча», якая ўсталёўвае абмежаванні на аперацыі з грамадзянамі і арганізацыямі з расіі і Беларусі, а таксама на валютныя і іншыя банкаўскія аперацыі.

• Бізнес. Абмежавана ліцэнзаванне і крэдытаванне прадпрыемстваў з беларускімі ўласнікамі.

• Дзяржаўныя паслугі. Цяжкасці з афармленнем дакументаў, перакладам і апастылізацыяй з-за адмовы натарыусаў, перакладчыкаў і дзяржаўных устаноў прымаць дакументы ад грамадзян Беларусі.

• Транспарт і пошта. Многія аўтобусныя перавозчыкі адмаўляюцца браць беларусаў на маршруты ў Еўропу. «Новая пошта» не выдае грашовыя пераводы ў межах Украіны людзям з беларускім пашпартам, нягледзячы на наяўнасць віду на жыхарства ва Украіне.

Гэтыя абмежаванні парушаюць «Закон Украіны аб прававым статусе замежнікаў і асоб без грамадзянства», які гарантуе правы і свабоды замежнікам, што легальна знаходзяцца ў краіне.

Страчаны патэнцыял

Пасля падзей 2020 года сотні тысяч беларусаў эмігравалі. Сярод іх – навукоўцы, урачы, бізнесмены, спартсмены, прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі. Яны пакінулі Беларусь, ратуючыся ад пагроз і палітычных пераследаў.

Сёння яны развіваюць эканомікі іншых краін. Гэтыя людзі валодаюць каштоўным патэнцыялам: гатовыя працаваць, плаціць падаткі і прыносіць карысць грамадству. Украіна магла б выйграць ад інтэграцыі іх працы і досведу, але існуючыя абмежаванні гэтаму перашкаджаюць.

Беларусь і Украіна – не ворагі

Беларусы, якія выступілі супраць рэжыму Лукашэнкі, не падтрымліваюць уварванне расіі і актыўна падтрымліваюць Украіну – яны не ворагі. Многія з іх сталі добраахвотнікамі і валанцёрамі на фронце, дапамагаючы ўкраінцам у барацьбе супраць расійскіх акупантаў.

Нядаўна быў прыняты закон аб статусе добраахвотнікаў, які спрасціў іх легалізацыю ва Украіне разам з іх сем’ямі. Гэта невялікі, але важны крок да прызнання ўкладу беларусаў у вайне з расіяй.

Украіна абараняе свае межы і незалежнасць. Але важна памятаць: беларусы не з’яўляюцца ворагамі. Яны гатовыя працаваць, дапамагаць і падтрымліваць Украіну. Уключэнне іх у грамадскае і эканамічнае жыццё можа стаць важным рэсурсам для краіны і прыкладам падтрымкі тых, хто змагаецца за свабоду.

Аурэліа Бандэрас спецыяльна для Аб’яднанай грамадзянскай партыі, Украіна, 25.01.2026